Activiteiten
Nieuws: mama, er was een mevrouw op school met een hele grote camera...
Najaarsbezoek: “mama, er was een mevrouw op school met een hele grote camera…”
Op vrijdag bezochten Coby en ik Kindergarten Safarikova, genoemd naar de straat waar deze voorschoolse opvang is gehuisvest en een school voor algemeen vormend of basisonderwijs, genoemd naar de theoloog, filosoof en pedagoog Comenius.
Het kleuteronderwijs van 3 tot 5 jaar is in Tsjechië niet verplicht. Toch volgt meer dan 90% van de kinderen dit onderwijs. De leerplicht duurt 9 jaar en begint als een kind 6 jaar wordt. Een Základni Škola (zeg maar basisonderwijs) combineert het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. De opleiding is verdeeld in een eerste fase van 6 tot 11 jaar en een tweede fase van 11 tot 15 jaar. Na 9 jaar verplicht onderwijs hebben leerlingen het niveau van het daar geldende basisonderwijs. Ze krijgen dan een eindrapport, dit is geen diploma. Meestal volgen de leerlingen na de eerste fase de bovenbouw van een Základni Škola. Maar leerlingen kunnen op dat moment ook de stap maken naar een gymnasium of een school voor algemeen vormend onderwijs.
Leerlingen moeten in vier of vijf vakken eindexamen doen met Tsjechisch en een vreemde taal als verplicht vak. Ze kunnen ook een profiel kiezen. De school is hoofdverantwoordelijk voor de inhoud en het afnemen van het eindexamen.
Meer informatie over het Tsjechische onderwijsstelsel op: http://www.nuffic.nl/nederlandse-organisaties/docs/extranet/landenmodule-tsjechie.pdf
Deze landenmodule van het Nuffic geeft een goed vergelijk tussen het Nederlandse- en Tsjechische onderwijssysteem, inclusief diplomawaardering.
1. Mateřská Škola Safarikova: Als je een paar tellen binnen bent, vergeet je dat de school gehuisvest is in zo’n typisch rechthoekig, twee verdieping tellend “oostblokgebouw “. Ongetwijfeld aan de buitenkant vroeger grijs beton maar nu fris geel geschilderd. (www.mssfarikova.wz.cz) .
De creatieve Halloween versieringen, zowel buiten als binnen, vielen meteen op.
Venuse Mirovska was onze tolk. We werden bijzonder gastvrij ontvangen door Lenka Kucerova. Zij is sinds anderhalf jaar directrice van de school. In mei was ze samen met leidster Vladka Pecherova in Barendrecht. Zij bezochten toen o.a. basisschool “de Draaimolen”.
Ruim honderd kinderen van 3 tot 5 jaar, verdeeld over vier groepen krijgen op “Safarikova” voorschoolse opvang. Elke groep heeft twee vaste leidsters. Daarnaast is er nog veel huishoudelijk personeel en kent men klassenassistentes. De leidsters zijn goed herkenbaar aan een oranjekleurig T-shirt met de naam van de school en een kindertekening. Ze hebben een vervolgopleiding van 4 jaar achter de rug, pianospelen is een verplicht afstudeervak. In elk lokaal stond dan ook heel opvallend een piano. Bewegings- en speloefeningen krijgen daardoor een vrolijke noot. Coby en ik hebben daarvan genoten.
De kinderen eten drie keer per dag op school. De ouders betalen voor, die geheel door school verzorgde maaltijden, een vast bedrag van omgerekend 16 euro per maand. Voor oppas en onderwijs is dat ook ongeveer 16 euro. Deze bijdrage is niet inkomensafhankelijk. In “noodgevallen” springt de sociale dienst bij. Na de lunch gaan alle kinderen slapen of in ieder geval rusten. Net als in de kindercrčches bij ons, staan er bedjes. Het sanitair (september 2009) is opvallend modern in een prachtig design.
Elk kind heeft zijn eigen handdoek. Misschien toch wat nuttiger dan de luizencapejes die in Barendrecht gangbaar zijn. In elke groep hangt een rooster. De school heeft pas nog inspectie gehad om die roosters te controleren. Van 5-jarigen die de school verlaten, wordt altijd op een speciale manier afscheid genomen. We zagen bijvoorbeeld foto’s van “Harry Potter” kinderen, geplakt op een “echt” kasteel die vrolijk de gang versierde. Kortom creatieve leidsters in alle opzichten (nb. de voorschoolse opvang kent nog geen leiders). Ik heb foto’s gemaakt. Het zoontje van Romana kwam thuis met de opmerking: “er was een mevrouw met een hele grote camera”. Coby werd en passant nog door een peuter met een stethoscoop beluisterd en was “dobrý”. Gelukkig maar. We hebben Lenka onze complimenten gemaakt voor zowel organisatie als uitvoering van “haar” school. Als dank had Coby een prachtig “zonder woorden prentenboek” van “landen van Europa”. Bij Nederland behalve de vlag ook de molens, de bollen en het strand. Ook de “gedroogde Jip en Janneke appeltjes” als tractatie werden dankbaar in ontvangst genomen. Gelukkig had ik voor het personeel nog stroopwafels in mijn Barendrechtse rugzak.
2. Základni Škola Komenský. Inderdaad bij de opgang van de monumentale trappen een buste van Comenius (1592-1670). Comenius is ook in Nederland geen onbekende. Hij is zelfs in de Waalse kerk van Naarden is begraven. Sinds 1656 woonde hij als gevlucht lid van de Boheems-Moravische Broedergemeente (stichter Johannes Hus) in Amsterdam. Voor de Tsjechen heeft Comenius door de eeuwen heen zijn betekenis gehouden als een strijder voor zijn vaderland. Het graf van Comenius in Naarden wordt dan ook door veel Tsjechen bezocht. Comenius googelen levert veel informatie op. Misschien een idee om hier volgend jaar tijdens het jubileumjaar nog iets mee te doen.
Ons bezoek. Contactpersoon was Alexandra Suková. Zij is lerares Engels op deze school en geen onbekende van de Stedenband. (in het begin voorzitter van de Foundation 2002). In deze vorm van onderwijs zijn net als in Nederland ook voornamelijk vrouwen werkzaam. Leerlingen gaan staan als een docent het klaslokaal binnenkomt. Een docent wordt aangesproken met meneer de leraar of mevrouw de lerares. Dat is een opmerkelijk verschil met de Nederlandse schoolcultuur. Alexandra werkt fulltime en gaf op dat moment les aan een groep uit fase 2 (15 jarigen). De leerlingen stelden zich persoonlijk voor (in het Engels) waarna het de beurt was aan mij. Leuk was bijvoorbeeld al om uit te leggen hoe het in ons land gaat met familienamen.
Vervolgens kwam de vraag of ik ze een paar woorden Nederlands wilde leren. Dat pikten de leerlingen zeer snel op. “Mijn naam is Margriet. Ik woon in Barendrecht”. “Mijn naam is Theresa. Ik woon in Louny”. Eigenlijk gewoon een eerste les die ik geef aan volwassenen die Nederlands willen/moeten leren. Vervolgens heb ik geprobeerd ze van 1 tot 10 te laten tellen. Leerlingen komen niet alleen uit Louny maar ook uit de omringende dorpen. De stroopwafeltjes vonden ze lekker. Coby had tussendoor nog een andere afspraak en kwam tegen lunchtijd. Uit een mailtje van Alexandra bleek dat de leerlingen nog steeds hun Nederlands oefenen.
Tegelijk de vraag van Alexandra of ik volgend jaar weer kom om Nederlands te geven en om iets van ons land te vertellen. Een leuke uitdaging maar dan wat mij betreft wel iets meer voorbereiding. Alleen al bijvoorbeeld een goede kaart van Nederland. Interessant om “under the sealevel” uit te leggen. Na de lunch (in de kantine, ook voor leerlingen) hadden Coby en ik een genoeglijk gesprek met Jaroslav Dostal (directeur) en Alexandra. Zij hebben ook te maken met visie op onderwijs, aanbieden van lesstof, inspectie etc. Verder viel in deze school ook de grote mate van creativiteit/handvaardigheid op.
Bij het verlaten van de school stonden “onze” leerlingen nog bij de poort. Heel leuk om nog even het Nederlands te oefenen. Er komen amper leerlingen met de fiets naar school, een fietsenstalling ontbreekt dan ook. Gebruik maken van openbaar vervoer is meer normaal.
Kortom het waren twee bijzonder leuke, leerzame schoolbezoeken. Hopelijk blijven er mensen enthousiast om bij te dragen aan deze uitwisseling. Ik heb er wel vertrouwen in.
Margriet Silvis